• Een biologisch matras verschilt van een gewoon matras in bijna elk onderdeel: de kern, de vulling, de tijk en hoe de lagen vastzitten.
• Een afgedankt matras in Nederland bestaat volgens het RIVM voor 40 tot 44% uit polyurethaan-schuim, met daarnaast textiel, staal en latex.
• Een biologisch matras heeft een kern van natuurlatex of pocketvering, met een vulling van bijvoorbeeld wol, katoen, paardenhaar of hennep.
• De Nederlandse wet eist geen brandvertragers in matrassen. In matrassen gemaakt van natuurlijke materialen wordt vaak wol verwerkt. Wol vat van zichzelf moeilijk vlam, het is vlamvertragend.
• Elk nieuw matras geeft in het begin geur en stoffen af, ook natuurlatex. Een test van synthetische of biologische matrassen op uitstoot van VOC's of een lichte wol geur zegt meer dan het woord "natuurlijk".
• VOC’s (vluchtige organische stoffen) zijn koolstofhoudende stoffen die bij kamertemperatuur verdampen en in de lucht terechtkomen. “VOC” is een verzamelnaam voor duizenden verschillende stoffen. Sommige zijn onschuldig, andere zijn bekend als schadelijk voor de gezondheid. Wat een VOC voor je gezondheid betekent, hangt dus af van welke stof het is en hoeveel ervan vrijkomt.
• Een biologisch matras valt vaak in dezelfde prijsklasse als de synthetische matrassen van bekende kwaliteitsmerken. Onze eigen pocketvering matrassen kunnen we openmaken, repareren en herstofferen. De prijs kan hoger zijn, de levensduur is altijd langer.
• Een biologisch matras en een gewoon synthetisch matras kunnen in de showroom precies even dik en even stevig lijken. Toch kost het ene soms twee keer zoveel als het andere. Wat zit er dan eigenlijk in en hoe lang gaat dit matras dan mee? Die vraag krijgen we bijna elke dag in Heemstede.

Wij zijn de beddenmakers van Bedaffair. In ons etalage-atelier bouwt beddenmaker Arend Vaders matrassen met de hand op, laag voor laag.

In deze blog leggen we beide matrassen onderdeel voor onderdeel naast elkaar. Per onderdeel lees je wat je ervan merkt in bed, gezondheid of levensduur met bronnen. We zeggen ook eerlijk waar het verschil kleiner of juist groter is dan je denkt. Wil je eerst weten wat "biologisch" precies inhoudt? Lees dan onze blog over de betekenis en keurmerken van een biologisch matras.

Wat is het verschil tussen een biologisch matras en een gewoon matras?

Het verschil tussen een biologisch matras en een gewoon matras zit in bijna elk onderdeel. Een gewoon matras bestaat vooral uit PU-schuim zoals de plastics koudschuim en traagschuim, met daarnaast textiel (vaak een plastic polyester matrashoes), staal en latex. Een biologisch matras heeft een kern van natuurlatex of pocketvering, een vulling van natuurlijke materialen zoals wol, hennep en/of paardenhaar en een tijk van biologisch katoen. De lagen zijn vaak gestikt, met de hand dichtgenaaid of getuft, bij Bedaffair worden matrassen niet gelijmd.

Volgens het RIVM bestaat een afgedankt matras voor 40 tot 44% uit polyurethaan, de verzamelnaam voor PU-schuim. Bij een biologisch matras komen de materialen uit gecontroleerde biologische teelt of veehouderij. Het verschil op een rij:

Kern: PU-schuim of pocketvering, tegenover natuurlatex of pocketvering.

Vulling: schuim of polyester, tegenover wol, paardenhaar, hennep of kokos.

Tijk: stof van synthetische vezels of een mengsel, tegenover biologisch katoen of wol.

Verbinding: lagen die gelijmd kunnen zijn, tegenover lagen die gestikt of getuft zijn.

Waaruit bestaat de kern van een biologisch matras en van een gewoon matras?

De kern van een gewoon matras is meestal PU-schuim. Dat kan polyether zijn, koudschuim met een hogere dichtheid of traagschuim als comfortlaag. Ook pocketvering komt veel voor. Een biologisch matras heeft een kern van natuurlatex, gemaakt van het sap van de rubberboom, of pocketvering met een natuurlijke vulling. Synthetische latex, die ook in matrassen zit, wordt gemaakt van aardolie.

Bij latex loont het om goed te lezen. "100% natuurlatex" gaat alleen over het latexdeel, dit matras is van 100% natuurrubber gemaakt mits er keurmerken op zijn gegeven. Natuurlatex wordt vaak ook gemixt met synthetisch latex dat van aardolie wordt gemaakt. Deze matrassen zijn herkenbaar opdat dit ‘natuurlatex’ geen keurmerken heeft. Bij het maken worden ook natuurlijke hulpstoffen als zwavel en zinkoxide gebruikt, die uit de kern worden gewassen. Meer lees je in koudschuim en natuurlatex vergeleken.

Pocketvering zit in beide soorten matrassen. Het verschil zit in wat erom de pocketvering kern heen ligt. Bij Bedaffair gebruiken we geen plastic zoals koudschuim of traagschuim om de pocketvering kern. Onze pocketvering matrassen worden omhuld met hennep, katoen, wol en paardenhaar. Liever een kern zonder veren? Bekijk dan onze matrassen van natuurlatex.

Welke vulling, tijk en lijm zitten er in een biologisch matras?

Een gewoon matras heeft vaak schuimlagen (koudschuim, traagschuim of latex) of polyether wattering als vulling, een tijk van synthetische of gemengde stof. Er wordt lijm gebruik tussen de lagen. Een biologisch matras gebruikt natuurlijke materialen zoals wol, paardenhaar, hennep of kokos, in een tijk van biologisch katoen. De natuurlijke lagen worden gestikt of met de hand getuft. Dat maakt verschil als je een matras later wilt repareren. Lijmen maakt reparatie van een matras onmogelijk.

Lijm lijkt een klein detail. Maar volgens het RIVM kunnen verlijmingen ervoor zorgen dat stalen pocketveren bij recycling niet los te halen zijn. In ons openbare etalage-atelier naait arend met katoendraad de natuurlijke materialen vast. En als laatste, als de matrashoes om de kern zit, tuft Arend alle lagen met de hand vast, zonder lijm. Zo kunnen we een matras later weer openmaken, wijzigen en/of repareren. Bekijk ook onze pocketvering matrassen met wol en paardenhaar.

En hoe zit het met brandvertragers?

In Nederland stelt de wet geen eisen aan de brandveiligheid van matrassen. Brandvertragers zijn dus niet verplicht, maar ze komen wel voor. Een Canadese studie vond in 5 van 16 nieuwe kindermatrassen 1 tot 3% organofosfaatesters: stoffen die als brandvertrager en weekmaker (hormoonverstoorder) dienen. Wol vat van zichzelf moeilijk vlam, het is vlamvertragend. Het ontbrandt pas bij 570 tot 600 °C, katoen bij 255 °C.

Ruikt of dampt een biologisch matras minder uit dan een gewoon matras?

Elk nieuw matras geeft in het begin geur en stoffen af. Onderzoek naar schuimmatrassen laat zien dat die uitstoot van VOC’s hoger is als het matras nieuw is en stijgt door lichaamswarmte. Ook natuurlatex ruikt: in een test van ÖKO-TEST hadden alle elf natuurlatexmatrassen een geur. Wil je zekerheid, kijk dan of het matras getest is op uitstoot.

De stoffen die je ruikt, heten VOC's: vluchtige organische stoffen. Onderzoekers van de Universiteit van Texas testten twintig babymatrassen. Alle matrassen gaven VOC's af: gemiddeld 56 microgram per vierkante meter per uur bij 23 °C en 139 bij 36 °C. PU-schuim (koudschuim en traagschuim) gaf meer soorten stoffen af dan polyesterschuim.

Bij vijf van de elf natuurlatexmatrassen vond ÖKO-TEST de geur duidelijk merkbaar tot storend. Een test op uitstoot zegt dus meer dan het materiaal. Het eco-INSTITUT-label meet een compleet matras na 2 en na 7 dagen in een testkamer.

Kan een nieuw biologisch matras ruiken?

Dat verschilt per matras. De geur is meestal het sterkst als het matras net nieuw is, een synthetisch matras ruikt anders dan een biologisch matras en geuren nemen af na verloop van tijd. Onderzoek naar babymatrassen liet zien dat nieuwe synthetische matrassen ongeveer vier keer zoveel VOC’s afgaven als oudere exemplaren.

Wat zijn VOC’s?
VOC’s (vluchtige organische stoffen) zijn koolstofhoudende stoffen die bij kamertemperatuur verdampen en in de lucht terechtkomen. “VOC” is een verzamelnaam voor duizenden verschillende stoffen. Sommige zijn onschuldig, andere zijn bekend als schadelijk voor de gezondheid. Wat een VOC voor je gezondheid betekent, hangt dus af van welke stof het is en hoeveel ervan vrijkomt. Hoe sterk een matras ruikt, zegt daar weinig over.

VOC’s uit koudschuim en traagschuim
Koudschuim en traagschuim zijn soorten polyurethaanschuim, gemaakt van stoffen uit aardolie. Uit dit schuim, en uit de lijm en eventuele vlamvertragers in het matras, kunnen onder andere formaldehyde, aceetaldehyde, benzeen en tolueen vrijkomen. Van formaldehyde en benzeen is bekend dat ze kankerverwekkend kunnen zijn. In onderzoek naar synthetische schuimmatrassen voor kinderen kwam de blootstelling aan enkele van deze stoffen tijdens het slapen boven niveaus waarbij onderzoekers zich zorgen maken. Warmte speelt daarbij een grote rol: in een warm bed met hoge luchtvochtigheid komen meer VOC’s vrij dan in een matras dat in de winkel of in een testkamer van 23 graden met luchtvochtigheid van 50% ligt. Het RIVM adviseert om een synthetisch matras 72 uur te laten luchten voordat je het gebruikt.

VOC’s uit natuurlatex
Natuurlatex wordt gemaakt van het sap van de rubberboom. Ook natuurlatex geeft stoffen af, maar dat zijn andere stoffen dan bij synthetisch schuim of synthetisch latex, en een lichte typische rubbergeur hoort daarbij. Daarnaast kunnen bij het vulkaniseren van latex, het verhitten waardoor het zijn veerkracht krijgt, afhankelijk van de gebruikte hulpstoffen nitrosamines ontstaan. Dat geldt voor natuurlijk én synthetisch latex. Een latex matras is dus niet automatisch vrij van uitstoot of schadelijke stoffen. Daarom zijn onafhankelijke keurmerken belangrijk: die stellen grenzen aan schadelijke stoffen en aan de uitstoot van VOC’s, en laten dit in een laboratorium testen.

Waar let je op?
Onze natuurlatex matrassen hebben, afhankelijk van het merk, minimaal één van deze keurmerken:

• Euro Latex Eco-Standard: test op onder andere VOC’s, nitrosamines, zware metalen en resten van bestrijdingsmiddelen.

• QUL: Gecertificeerde matrassen worden elk jaar getest op meer dan 300 schadelijke stoffen. 

• GOLS: voor biologisch latex, met grenswaarden voor schadelijke stoffen en eisen aan de uitstoot.

Bij elk matras vermelden we welk keurmerk het heeft.

Ook natuurlijke materialen kunnen ruiken. Een natuurlatex matras kan licht naar rubber ruiken, een matras waarin wol is verwerkt kan licht naar wol ruiken.

Is een biologisch matras duurder dan een gewoon matras, en gaat het langer mee?

Een biologisch matras kost meestal meer dan een gewoon koudschuim matras. Een biologisch matras heeft vaak dezelfde prijs als een traagschuim matras. Een van de goedkoopste matrassen zijn vaak polyether matrassen. In een Duitse test kostten elf natuurlatexmatrassen van 90 bij 200 cm tussen 649 en 1.130 euro. Deze prijzen zijn gelijk ten opzicht van veel synthetische (plastic) matrassen. Hoe lang een matras meegaat, hangt af van materiaal, gebruik en onderhoud. Een synthetisch matras gaat minder lang mee dan een biologisch matras.

De prijs zit in de grondstoffen, in het handwerk en in de keurmerken, want ook controles kosten geld. Bij ons variëren de prijzen voor een biologisch matras voor volwassenen tussen ca € 828 – € 3795 voor 90x200 cm. Afhankelijk van merk, hoogte en type.

Wat vaststaat over levensduur: fabrikanten adviseren volgens het RIVM om een synthetisch matras elke 8 tot 10 jaar te vervangen. De duurtest van de Consumentenbond bootst 8 tot 10 jaar gemiddeld gebruik na. Voor onze eigen matrassen van natuurlijke materialen rekenen we met ca 12 jaar voor natuurlatex matrassen en ca 15 – 30 jaar voor onze pocketvering matrassen. Bedaffair pocketvering matrassen hebben een langere levensduur omdat we in ons atelier de pocketvering matrassen kunnen repareren en herstellen.

Onderhoud, reparatie en recycling van een biologisch matras

Een biologisch matras vraagt geen ander onderhoud dan een synthetisch (plastic) matras. Aan het einde van de rit telt de opbouw. Volgens het RIVM werd vóór 2019 ongeveer twee derde van de afgedankte matrassen verbrand en een derde gerecycled.

Ventileer je slaapkamer tijdens de slaap, zet het raam op kiepstand indien mogelijk. Houd altijd het ventilatierooster open. Lucht je slaapkamer elke ochtend en sla het dekbed terug. Keer en draai je matras regelmatig. Een natuurlatex matras kan zwaar zijn, doe dat met z'n tweeën bij een dik natuurlatex matras. Meer tips lees je in je matras goed onderhouden.

Een pocketvering matras van Bedaffair vraagt iets ander onderhoud dan een natuurlatex of synthetisch schuimmatras. Het hoeft minder vaak gekeerd en gedraaid te worden.

Een pocketvering matras van Bedaffair is thermisch gehard. Is de pocketvering na jaren gebruik toch vermoeid geraakt? Dan kunnen we de pocketvering matras uit ons eigen atelier openmaken en de lagen vervangen of herstellen. Het RIVM pleit ervoor om veiligheid en recycling al in het ontwerp mee te nemen.

Zelf het verschil voelen? Kom proefliggen in Heemstede en kijk mee in ons etalage-atelier. Dan voel je zelf wat natuurlatex, wol en paardenhaar onder je schouders doen.

Veelgestelde vragen

Is een biologisch matras gezonder dan een gewoon matras?

Er is geen onderzoek dat dat in het algemeen bewijst. Wel weten we dat matrassen stoffen afgeven op de plek waar je ademt. In een studie met babymatrassen was de hoeveelheid VOC's in de ademzone 1,8 tot 2,4 keer zo hoog als in de rest van de kamer. Lichaamswarmte verhoogt de uitstoot nog. Dat geldt voor schuim, en ook natuurlatex geeft geur af.

Let daarom op twee dingen. Ten eerste: is het matras getest op uitstoot, bijvoorbeeld in een testkamer? Ten tweede: ondersteunt het je goed? Een matras dat niet past bij je gewicht en slaaphouding, slaapt niet prettig. Proefliggen is daarom net zo belangrijk als de materiaallijst.

Moet een matras in Nederland brandvertragend zijn?

Nee. Volgens het RIVM stelt de Nederlandse wet geen eisen aan de brandveiligheid van matrassen. Ook Duitsland heeft die eisen niet. Landen als het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië hebben wel regels. Een matras dat in Nederland wordt aangeboden en in die landen wordt gemaakt, kan dus brandvertragers bevatten.

Ook bedrijven kunnen eisen stellen, bijvoorbeeld in de zorg of op campings. Het RIVM vond broomhoudende brandvertragers vooral in latex uit matrassen voor recreatie en zorg. Twijfel je bij een matras dat je wilt kopen? Vraag dan na of er brandvertragers in zitten, en in welk onderdeel. Bij onze eigen matrassen zit rond de kern een laag wol. En in ons openbare etalage-atelier verwerken geen brandvertragers. Ook de andere merken uit de collectie van Bedaffair verwerken geen brandvertragers in de matrassen.

Wat is het verschil tussen koudschuim, polyether en traagschuim?

Alle drie zijn soorten PU-schuim, gemaakt van polyurethaan. Het verschil zit in dichtheid en gevoel. Polyether is het eenvoudigste schuim. Volgens de Consumentenbond zit het alleen in de goedkoopste matrassen en voelt het minder soepel aan.

Koudschuim, ook wel HR-schuim, heeft een hogere dichtheid en meer veerkracht. De naam zegt niets over hoe koud het aanvoelt, maar komt van de manier waarop het schuim wordt gemaakt. Hoe hoger het SG-getal, hoe steviger het schuim. Traagschuim veert langzaam terug na druk. Daardoor voel je weinig drukpunten. Niet iedereen vindt dat vertraagde gevoel prettig, en in een koude kamer kan traagschuim hard worden. In onze eigen matrassen zit geen PU-schuim.

Kan een gewoon matras ook getest zijn op uitstoot van schadelijke stoffen?

Ja. Een test op uitstoot is er niet alleen voor matrassen van natuurlijke materialen. Het eco-INSTITUT-label kan ook gelden voor matrassen met PU-schuim of koudschuim. Het instituut zet een compleet matras in een testkamer en meet na 2 en na 7 dagen wat eruit komt. Na 7 dagen mag de totale uitstoot van vluchtige stoffen niet hoger zijn dan 200 microgram per kubieke meter. Ook de geur wordt beoordeeld. Een test wordt gedaan op kamertemperatuur, als je in bed ligt verhoogt echter de temperatuur. Een hogere temperatuur maakt de geur en uitstoot van VOC’s sterker.

OEKO-TEX Standard 100 test textiel op meer dan 1.000 schadelijke stoffen, voor elk onderdeel. Dat label zegt niets over biologische teelt. Vergelijk dus niet alleen materialen, maar vraag ook naar testresultaten.

Hoe lang ruikt een nieuw matras?

Dat verschilt per matras, maar de geur is het sterkst als het matras nieuw is. In het onderzoek naar babymatrassen gaven nieuwe synthetische matrassen ongeveer vier keer zoveel VOC's af als oude. Warmte maakt de uitstoot van VOC’s sterker, dus je ruikt het vaak meer en de uitstoot is hoger als je in bed ligt. Het RIVM adviseert een synthetisch matras 72 te laten luchten voor gebruik.

Testinstituten meten daarom op vaste momenten. Het eco-INSTITUT kijkt na 2 en na 7 dagen, en de grens is na 7 dagen strenger dan na 2 dagen.
Een nieuw matras van natuurlatex of pocketvering matras van natuurlijke materialen stoten geen VOC’s uit. Een natuurlatex matras kan licht naar rubber ruiken, een matras waarin wol is verwerkt wol is verwerkt kan licht naar wol ruiken.

Zit er metaal in een biologisch matras?

Dat hangt af van de kern. Een matras met pocketvering heeft stalen veren, ook als de rest van wol, hennep of paardenhaar is. Een matras met een kern van natuurlatex heeft geen veren. Een biologisch matras is dus niet vanzelf metaalvrij.

Onze eigen matrassen uit het atelier hebben een pocketveringkern. Elke veer zit in een eigen zakje van stof. Wil je liever geen metaal in je bed? Kies dan een kern van natuurlatex. In de showroom leggen we beide naast elkaar, zodat je het verschil zelf voelt.

Is een biologisch matras zwaarder dan een gewoon matras?

Vaak wel. Natuurlatex is een zwaar materiaal. ÖKO-TEST noemt natuurlatex matrassen vergeleken met andere matrassen zwaar en wijst op handgrepen die het draaien makkelijker maken. De dikte van de natuurlatex matras bepaalt hoe zwaar of licht deze is. Ook een pocketvering matras met royale lagen wol, hennep, katoen en paardenhaar weegt meer dan een licht plastic koudschuim matras. Een handgemaakte pocketvering matras uit ons atelier weegt ca 25 kg (Elegance pocketvering matras 90x200 cm).

Dat gewicht merk je vooral bij het keren en draaien en de handige tips en trucs leggen we graag uit in onze showroom. Til het matras op aan de handvaten, verplaats een biologisch matras nooit door het over de bedbodem te schuiven, dan blijft de tijk mooi. Voor het bed zelf maakt het gewicht weinig uit, hoewel de constructie en materiaal van het bed én de bedbodem stevig genoeg moeten zijn en van een redelijke kwaliteit. Twijfel je? Neem de gegevens over je bed en bedbodem mee naar de showroom.

Kan een biologisch matras op een verstelbare bodem?

Een matras van natuurlatex meestal wel. ÖKO-TEST schrijft dat latexmatrassen buigzaam zijn en goed passen op een verstelbare lattenbodem. Dat is handig als je graag rechtop leest of je benen hoger wilt leggen.

Bij een pocketveringmatras hangt het af van de opbouw. Losse veren in zakjes kunnen vaak meebuigen, maar dit hangt volledig af van de vorm van de veer. Laat je daarom adviseren bij het matras dat je op het oog hebt. Kijk ook naar de bedbodem zelf, is de motor sterk genoeg om het gewicht van een persoon + matras te bewegen?

Bedaffair verwerkt tonvormige pocketveren in haar biologische matrassen, deze kunnen goed buigen naar een zithouding of knieknik. Alle matrassen uit onze collectie zijn geschikt voor een elektrisch verstelbare bedbodem.

Kan ik allergisch zijn voor een matras van natuurlatex?

Dat kan, maar het komt weinig voor. Natuurlatex komt uit het sap van de rubberboom. Een latexallergie is meestal een reactie op eiwitten uit dat sap, of op stoffen die bij de verwerking worden toegevoegd. Bij natuurlatex matrassen wordt een groot deel daarvan tijdens de productie uitgewassen. Daarnaast zit er altijd een tijk om de latexkern, dus je huid raakt de latex niet direct.

Reageer je sterk op latex, bijvoorbeeld op handschoenen? Overleg dan eerst met je huisarts. Je hoeft natuurlatex dan niet te kiezen. Een pocketveringkern met wol, hennep of paardenhaar is een opbouw zonder latex. In de showroom laten we je graag beide typen voelen.

Wat doe ik met mijn oude matras als ik een nieuw matras koop?

Zet het niet zomaar bij het grofvuil. In de landelijke afspraak over matrassen uit 2021 staat dat je je oude matras gratis kunt inleveren bij de milieustraat en bij winkels. Het doel: in 2028 wordt minstens 75% van de verkochte matrassen ingezameld.

Recyclers halen een matras uit elkaar in schuim, latex, staal en textiel. Volgens het RIVM wordt PU-schuim vooral verwerkt tot een ondervloer voor tapijt. Koop je bij ons een nieuw matras? Dan kun je je oude matras laten afvoeren, dat is een gratis service van Bedaffair.